بررسی مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری word

چکیده :

دوران کودکی به عنوان یکی از مهم­ترین مراحل زندگی انسان در تکوین شخصیت او نقش بسزایی ایفاء می نماید؛ از این رو صیانت از کودکان در برابر آزارها و صدماتی که می­تواند بر کودکان آثار سوء و زیان بار بر جای نهد مورد اهتمام کلیه نظام­های حقوقی قرار گرفته است که این امر می­توا ند در دو بخش مسئولیت کیفری و مدنی متبلور می گردد.

برای اثبات مسئولیت مدنی تا ضرری بوجود نیاید مسئولیتی محقق نخواهد شد و این امر از ماده 1.ق.م. م. استنباط می گردد و احراز رابطه سببیت بین فعل عامل زیان و زیان وارده می باشد که زیان دیده باید در دادگاه رابطه علت و معلولی بین فعل خوانده و ضرر وارده را اثبات نماید. براین اساس، هر کس مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می باشد که می تواند ولی، سرپرست قانونی یا هر شخص دیگری باشد که به موجب تجاوز از تعهد ی که از طریق قانون یا قرار داد ویا نتیجه اعتماد متعارف دیگران بر عهده داشته صورت گرفته است.

براساس ماده 935 ق.م. تقصیر اعم از تعدی و تفریط است و طبق ماده 1 ق.م. مسئولیت بر پایه تقصیر بنا شده،و بر این اساس هر کس پاسخگوی آثار و نتایج اعمال خویش می باشد و زیانی را که به دیگری می زند باید جبران کند. نظریه خطر برای مسئول شناختن شخص، همین که از عمل خطر آفرین او خسارتی به بار آید خواه مرتکب تقصیر شده یا نشده باشد مقصر می داند و باید خسارت وارده را جبران نماید.

تأثیر قرار دادهای خصوصی بین والدین و مراقبین، نسبت به صدماتی که به شخص کودک وارد می شود، خواه خسارت مربوط به سلامت جسمی او باشد یا آزادی و حقوق مربوط به شخصیت و حیثیت و شرافت نافذ نیست ؛ وهیچ کس حق ندارد در پناه قرار دادی که به سود خود تحصیل کرده در ضرر زدن به دیگران آزاد باشد.

در حقوق موضوعه ما جزء در معدود مقرراتی مستقیماً مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری مورد توجه قرار نگرفته،بلکه احکام آن را باید از احکام عام قانونگذار استنباط و استخراج نمود.

 کلمات کلیدی: کودک آزاری، واژه کودک، انواع آزار، مسئولیت مدنی،جبران خسارت

فهرست مطالب

 عنوان صفحه

مقدمه. 1

الف- بیان مسئله. 2

ب- انگیزه طرح موضوع. 3

ج- پیشینه تحقیق. 4

د – هدف از تحقیق. 6

ه – سئوالات تحقیق. 6

و- فرضیات. 6

ز – روش تحقیق. 6

فصل اول:کلیات

مبحث اول- کودک آزاری و انواع آن. 8

گفتار اول: کودک آزاري. 8

1. تعريف واژه کودک. 9

2. تعريف کودک آزاري. 12

گفتار دوم: انواع آزار کودک. 14

1- آزار جسماني. 15

1-1- آزار فعال (انجام فعل). 16

1-2- آزار غيرفعال (ترک فعل). 16

2- آزار جنسي. 17

2-1- زناي با محارم.. 19

2-2- فحشاء کودکان.. 20

3- آزار عاطفي و رواني. 19

4- آزار ناشي از غفلت و مسامحه. 21

5- آزار تجاري. 23

5-1- به منظوراعمال منافي عفت.. 23

5-2- به قصد تجارت اعضاي بدن.. 24

مبحث دوم: کلیات مسئولیت مدنی. 25

1 - مسئولیت و اقسام آن.............................................................................................26

1-1-تعریف مسئولیت......................................................................................................................26

1-2-اقسام مسئولیت......................................................................................................................26

1-2-1-مسئولیت حقوقی..............................................................................................................26

1-2-2-مسئولیت اخلاقی.............................................................................................................26

2-تعریف مسئولیت......................................................................................................27

3-مفهوم مسئولیت مدنی...........................................................................................27

4- خسارت معنوی.......................................................................................................28

فصل دوم : مبانی مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری و سوء رفتارهای عاطفی با کودکان

مبحث اول: مبانی فقهی مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری .........31

گفتار اول: قاعده لاضرر وگستره آن در کودک آزاری. 33

1- نظریه شيخ انصاري. 34

2- نظریه محقق خراساني. 34

3- نظریه مرحوم نراقي. 34

4- نظریه مرحوم امام خميني (ره). 34

5- گستره قاعده لاضرر کودک آزاری. 36

گفتار دوم: قاعده ضمان يد و گستره آن در کودک آزاری. 37

1 - مفهوم استيلا. 39

2- مفهوم حق غير. 39

3- به نحو عدوان. 39

4 - غصب و زنداني كردن كودك. 41

5 - بحث فقهي غصب و كودك زنداني. 41

6- بررسی حکم منافع انسان آزاد از نظر فقها. 42

6-1- منافع مستوفات.. 42

6-2-منافع غیر مستوفات.. 43

7- گستره قاعده ضمان ید در کودک آزاری. 45

گفتار سوم: قاعده اتلاف و گستره آن در کودک آزاری. 48

1- قاعده فقهی اتلاف و منافع. 49

2- ادله اعتبار قاعده اتلاف. 50

3- قاعده اتلاف و منافع. 51

4-گستره قاعده اتلاف در کودک آزاری. 51

گفتار چهارم: قاعده تسبيب وگستره آن در کودک آزاری. 52

1- مبانی فقهی قاعده تسبیب. 54

2- اختلافات قاعده اتلاف و تسبيب. 54

3- ادله اعتبار قاعده تسبيب. 55

3-1- روايات. 55

3-2 - اجماع. 55

3-2-1- اجتماع سبب و مباشر. 55

3-2-1-1- مباشر اقوی از سبب. 55

3 -2-1-2- سبب اقوی از مباشر.. 56

3-2-1-3- تساوی مباشر و سبب.. 56

4- تعدد اسباب و کودک آزاري. 56

5- اركان و مباني نظري مسئوليت مدني. 61

5-1- فعل زيانبار. 61

5-1-1- لزوم نامشروع بودن فعل.. 61

5-1-2- تقصير.. 61

5 -2- وجود ضرر. 62

5 -2-1- مفهوم ضرر و اقسام آن.. 63

5 -2-2- شرایط ضررهاي قابل مطالبه.. 63

5 -3- رابطه سببيت. 64

6- گستره قاعده تسبیب در کودک آزاری. 65

گفتار پنجم: قاعده غرور و گستره آن در کودک آزاری. 66

1- قاعده غرور و تدليس. 66

2- شرايط غرور. 67

3- نقش غرور در اتلاف و تسبیب............................................................................67

4- گستره قاعده غرور در کودک آزاری. 68

گفتار ششم: قاعده استیفاء: و گستره آن در کودک آزاری. 69

1- استيفاء از عمل ديگري. 69

2- استیفاء از مال ديگری. 70

2-1- استیفای مشروع.. 70

2-2- استيفاي نامشروع.. 71

3- بهره‌مندي از كار كودك مميز. 71

4- بهره‌مندي از كار كودك و مسئوليت در مقابل كودك و ولي او 72

5- اعمال حقوق صغير مميز و غيرمميز. 73

6-گستره قاعده استیفا ءدر کودک آزاری. 75

مبحث دوم: مباني حقوقي مسئوليت مدني ناشي از كودك‌آزاري سوء رفتارهای عاطفی با کودکان. 77

گفتار اول: نظريه تقصير. 78

1- مسئولیت ناشی از فعل شخص (قاعده عمومی تقصیر). 79

1-1- عنصر مادی تقصیر.. 79

1-2- عنصر معنوی تقصیر.. 80

1-2-1- تقصیر عمدی. 80

1-2-2- تقصیر غیرعمدی (تقصیر ناشی از بی احتیاطی و غفلت). 81

1-2-3- فواید عملی تفکیک تقصیر عمدی و غیر عمدی. 81

2- فرض تقصیر. 82

3- مسئولیت مبتنی بر تقصیر. 82

گفتار دوم: نظریه خطر. 85

1- نظریه خطر در برابر انتفاع مادی. 86

2- نظریه خطر های ایجاد شده. 86

3- نظریه خطر نامتعارف. 86

گفتار سوم: نظریه تضمين حق. 87

گفتار چهارم: مبانی بین المللی مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری و سوء رفتارهای عاطفی با کودکان. 89

1- كنوانسيون حقوق کودک. 89

2- نظام آموزشي كودكان. 91

3- اقدامات ايران طبق کنوانسیون در مبارزه با ممانعت از تحصيل كودكان 92

مبحث سوم :انواع مسئوليت دولت در برابر کودک آزاری در حقوق موضوعه ايران. 95

گفتار اول: نظام حقوقي ايران و كودك‌آزاري. 95

1- مسئولیت دولت در برابر سلامت جسمانی کودک. 97

1-1- دوران جنینی.. 97

1-2- مسئولیت معاون در سقط جنین.. 98

2- مسئولیت دولت برابر تمامیت جسمی کودکان بعد از تولد 98

2-1- مجازات قتل كودك. 98

2 -1-1- بچه کشی.. 99

2-1-2- قتل كودك توسط پدر.. 99

2-1-3 - خودداری از نجات کودک در معرض خطر به قصد سلب حیات 100

2-1-4- برخورد قانون در برابر قطع عضو و ضرب و جرح عمدي كودك 100

3- تنبیه کودک. 101

3-1- عدم جواز تنبیه بدنی کودکان.. 102

3-2- عدم جواز تنبیه کودکان غیرممیز.. 102

3-3- عدم جواز مجازات و تنبیه بدنی کودکان.. 103

گفتار دوم: مسئوليت مدنی دولت در قبال کودک آزاری. 107

1– مسئوليت مدنی دولت در برابر آزار كودكان از راه تكدي‌گري: 107

2- مسئولیت مدنی دولت در برابر بهره‌كشي از كودكان در جرايم مواد مخدر 108

3- مسئولیت دولت در برابر سوء استفاده از کودکان در کار 110

4- مسئولیت مدنی دولت در برابر آزار جنسي کودکان. 112

5- مسئولیت دولت در برابر حمایت از قاچاق کودکان. 113

5-1- قاچاق اشخاص در پروتکل الحاقی به کنوانسیون پالرمو..............................................115

5-2- تمهیدات موجود در پروتکل الحاقی در برخورد با قاچاق اشخاص.................................115

6- مسئولیت دولت در قبال ازدواج کودکان. 117

فصل سوم:قلمرو مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری و سوء رفتارهای عاطفی با کودکان

مبحث اول: ترک انفاق اولاد. 124

گفتار اول:تعاریف. 124

1- ترك. 124

2- انفاق. 125

گفتار دوم: مصاديق نفقه. 126

1- نفقه اقارب (اولاد). 126

1-1- فقدان وصف مجرمانه در خصوص ترك نفقهی فرزند نامشروع 128

1 -2- مجرمانه بودن ترك نفقهی فرزند نامشروع.. 128

2- ملاك تعيين مقدار نفقه اولاد. 129

3- استطاعت مالی مرتکب ترک انفاق. 130

3-1- عجز معيشتي بزهديده. 130

4- ضمانت اجراهاي حقوقي ترك انفاق. 131

4-1- الزام به پرداخت نفقه. 131

4-2- اقدام تأميني قضايي جهت دفع نفقه. 131

5- نفقات گذشته و آینده كودك. 132

6- اثرات ناشی از ترک نفقه.....................................................................................132

مبحث دوم: خسارات ناشی از کودک آزاری. 134

گفتار اول : دیه و ماهیت حقوقی آن. 134

1- نظریات دیه. 136

2- دیه و مسئولیت مدنی. 137

3- تطبیق قواعد دیه با قواعد مسئولیت مدنی. 142

3-1- موارد اختلاف دیه با مسئولیت مدنی.. 142

3-2- موارد اشتراک دیه و مسئولیت مدنی.. 144

گفتار دوم : ضرر و زیان های ناشی از آزار علیه تمامیت جسمانی 144

1- ضرر وزیان ناشی از صدمه بدنی.............................................................................146

2- ضرر و زیان های ناشی از صدمه به جسم... 147

2-1- ضرر وزیان ناشی ازهزینه معالجه. 147

2-2- ضرر و زیان ناشی از کار افتادگی. 147

2-3- ضرر و زیان ناشی از افزایش مخارج زندگی. 148

2-4- ضرر و زیانهای ناشی از مرگ. 149

3- صدمات معنوی وارد بر شخصیت اطفال...............................................................149.

3-1- ممانعت از تحصیل کودک....................................................................................................150

3-2-بهره بر داری ازکودک..........................................................................................................150

3 -3- صدمات وارد بر حیثیت وآبرو..................................................151

4- دلايل مطالبه خسارت مازاد بر دیه در صدمات معنوي و جسمي 152

4 -1- بنای عقلاء.. 153

4 -2- قاعده لاضرر.. 153

4-3- قاعده نفي عسر و حرج.. 153

4-4- قاعده اتلاف.. 154

4-5- رد استناد به قاعده تسبيب.. 154

گفتار سوم: خسارت عدم النفع. 155

1- ضرر. 155

2- شرايط ضرر. 156

3- موارد قابل مطالبه در خسارت عدم النفع. 156

3-1- طبق تبصره 2 ماده ی 515 قانون آیین دادرسی مدنی.. 156

3-2- خسارت ناشی از فوت منفعت عین.. 156

3-3- نیروی کار صنعت گران و سایر افراد.. 157

3-4- محرومیت از سود قابل وصول.. 157

3-5- ضرر جسمی.. 157

3-6- ماده 5 قانون مسئولیت مدنی.. 157

3-7- ضرر احتمالی.. 157

3-8- فعل زیانبار.. 158

4- خسارت عدم النفع و کودک آزاری. 158

4-1- نوع خوردنی های موجود در مراکز نگهداری کودک. 158

4-1-1- خوردنی های غیرقابل خوراکی.. 158

4-1-2- خوردنی های قابل خوراکی.. 159

5- عدم درمان بیماری های آمیزشی طفل. 160

6- تقلب در مواد دارویی مخصوص اطفال. 160

گفتار چهارم:افضا ء (ازاله بكارت). 162

1- ارش البکاره در فقه و حقوق موضوعه. 164

گفتار پنجم : روش های جبران خسارت. 167

1- بر گرداندن وضع زیان دیده به حالت پیشین خود. 167

1-1- بازگرداندن عین مال.. 167

1-2- از بین بردن منبع ضرر. 168

2- جبران خسارت از طریق پرداخت معادل. 168

2-1- دادن مثل.. 169

2-2- دادن قیمت.. 169

پیشنهادات. 171

نتیجه گیری. 172

منابع. 178

قوانین. 183

 مقدمه

دوران کودکی یکی از مهم­ترین دوران­های زندگی هر انسان بشمار می­رود.چرا که در این دوران شخصیت فرد شکل می­گیرد. کودک توجه به دیگران و رعایت حقوق آن­ها،آشنایی با ارزش ها و هنجارهای اجتماعی را در کانون گرم خانواده می­آموزد. اما گاهی محیط­های مختلف، شرایط پر استرس و اضطراب و خطر آفرین و انواع آزار و اذیت را به کودکان تحمیل می کنند. این همان مفهوم کودک آزاری می­باشد. یکی از آسیب­هایی که متأسفانه چندان به آن توجه نشده است.پدیده کودک آزاری پدیده جدیدی نیست و سابقه­ای طولانی دارد. در رم قدیم کشتن فرزند حق قانونی والدین بود، اعراب نیز قبل از روی آوردن به دین اسلام فرزندان دختر خود را زنده به گور می­کردند،فروش دختران در چین قدیم رایج بود و فرعون در شرایط خاصی دستور قتل نوزادان پسر را صادر می­کردند.

هر یک از موارد فوق با ساختار اقتصادی،فرهنگی و حقوق آن جامعه رابطه تنگاتنگی دارد. اما مطالعات نشان داده­اند که پیامدهای سوءرفتار با کودک نه تنها خود فرد،بلکه خانواده و جامعه را نیز تحت تاثیر قرار می­دهد. لذا پرداختن به این پدیده از ضروریات است. طبق گزارش بهداشت جهانی در 1999،حدود40 میلیون کودک 4 ساله در سراسر جهان در معرض سوء رفتار و غفلت والدین یا مراقبان خود بوده اند،به نحوی که به استفاده از خدمات بهداشتی، درمانی و اجتماعی نیازمند شده اند.هر چند تاکنون مطالعات جامع و گسترده ای در خصوص کودک آزاری در کشور ما صورت نگرفته،در مطالعه­ای که در سال 1379 بر روی 1309 نفر از مراجعان به سه درمانگاه و مرکز اورژانس بیمارستان­های تخصصی کودکان شهر تهران انجام گرفت،معاینه فیزیکی پزشکان از مراجعان نشان داد که 2/12 درصد آن ها در طول زندگی توسط والدین و مراقبان خود مورد ضرب و جرح قرار گرفته اندو علائم آزار جسمی بر روی صورت،اندام فوقانی،پشت و اندام تحتانی آن ها قابل مشاهده بوده است.با وجود این که بیش از 40 درصد مراجعین پزشکان را اطفال تشکیل می دهند،این پزشکان در معاینات و مصاحبه های تشخیصی خود مساله آزار جسمی را نادیده گرفته اند و بسیاری از شکستگی­ها، خون مردگی­ها و ضربات وارده به جمجمه و اندام کودک را به حساب نوعی حادثه تلقی کرده­اند. بررسی­ها نشان داده اند که اگر پزشکان سوء رفتار با کودکان را تشخیص ندهند، امکان کشته شدن 5 درصد از کودکان آزار دیده متعاقب آسیب­های جسمانی وجود دارد و 25 درصد آن­ها نیز مجدداً با شدت بیشتری مورد آزار قرار خواهند گرفت. با توجه به نتایج تحقیقات، در این پژوهش در پی آنیم که، مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری را مشخص کنیم، آن­گاه قلمرو مسئولیت مدنی ناشی از کودک آزاری را مورد بررسی قرار دهیم.

 الف- بیان مسئله

سوء رفتار با کودکان عبارت از انجام هر عملی. در مورد کودک و یا غفلت از کودک توسط یک فرد می باشد،که منجر به صدمه قابل ملاحظه جسمی و یا روانی می گردد و یا باعث شود آسیب جدی کودک را تهدید کند. سوءرفتار می­تواند در هر سنی از قبل از تولد تا نوجوانی ویا هر جنس، نژاد، یا ملیت را در بر گیرد سالانه حدود چهار میلیون سوء رفتار با کودکان گزارش می شود.مرکز ملی سوءرفتار با کودکان سن متوسط قربانیان را در حدود هفت سال بر آورد می کندکه 53درصد آنها را دختران و47درصد را پسران تشکیل می